Furmaziun fundamentala professiunala
En Svizra absolvan circa dus terzs dals giuvenils – suenter il stgalim secundar I – ina furmaziun fundamentala professiunala. Ins po tscherner tranter var 250 emprendissadis.
Las suandantas scolaziuns da la furmaziun fundamentala professiunala pon vegnir distinguidas:
-
La furmaziun fundamentala professiunala da dus onns cun attest federal da furmaziun professiunala (AFP) substituescha l'emprendissadi scursanì da fin ussa. Ella permetta a giuvenils cun difficultads en scola da far in diplom professiunal renconuschì. Il diplom è in attest federal da furmaziun professiunala.
-
Ina furmaziun fundamentala professiunala da trais u da quatter onns cun attestat federal da qualificaziun (AFQ) prepara per pratitgar ina tscherta professiun e per absolver las scolaziuns da la furmaziun professiunala superiura. Terminada vegn ella cun in attestat federal da qualificaziun.
-
La furmaziun da maturitad professiunala cun attestat federal da maturitad professiunala è ina furmaziun generala amplifitgada ed approfundada e cumplettescha la furmaziun fundamentala professiunala da trais u da quatter onns. Ella po vegnir absolvida durant la furmaziun fundamentala professiunala da trais u da quatter onns (instrucziun supplementara en ils roms da furmaziun generala) u suenter questa furmaziun cun frequentar in institut da scolaziun correspundent (scolaziun a temp cumplain u a temp parzial d'ina durada dad in e mez fin dus onns) u independentamain d'ina scola en connex cun ils examens federals da maturitad professiunala.
Persunas creschidas pon repeter in diplom professiunal federal. La lescha federala davart la furmaziun professiunala (LFPr) lascha avert pliras pussaivladads per cumprovar las cumpetenzas. Il spectrum cumpiglia proceduras reglamentadas e structuradas sco er proceduras da renconuschientscha individualas. En quest senn poi vegnir tegnì quint adequatamain da las experientschas praticas professiunalas u extraprofessiunalas ch'en vegnidas fatgas ordaifer las furmaziuns usitadas.
Organisaziun da la scolaziun
La furmaziun fundamentala professiunala po avair diversas organisaziuns:
-
Ella ha lieu en il sistem dual: Ina scolaziun da pratica professiunala durant trais fin quatter dis en in manaschi d'emprendissadi cun ina instrucziun teoretica cumplementara (roms da furmaziun professiunala e roms da furmaziun generala) durant in fin dus dis en la scola professiunala spezialisada sco er cun l'intermediaziun d'ulteriuras abilitads da la pratica professiunala en curs intermanaschials che vegnan organisads da las federaziuns professiunalas. La scolaziun da la pratica professiunala po vegnir surpigliada da plirs manaschis ensemen, en moda che dus u plirs manaschis s'uneschan – cun activitads cumplementaras – ad ina cuminanza da manaschis d'emprendissadi ed instrueschan communablamain las emprendistas ed ils emprendists.Lehrbetriebsverbund zusammenschliessen und Lernende gemeinsam ausbilden.
-
La furmaziun fundamentala professiunala po er vegnir absolvida en ina purschida da scola a temp cumplain. En la Svizra franzosa e taliana è la part da purschidas da scola a temp cumplain pli auta che en la Svizra tudestga. Purschidas da scola a temp cumplain èn tranter auter scolas da commerzi, scolas medias commerzialas, scolas medias d'informatica u lavuratoris d'emprendissadi.
Direcziun e cundiziuns generalas
Tenor la lescha federala davart la furmaziun professiunala (LFPr) è la furmaziun professiunala ina incumbensa communabla da la confederaziun, dals chantuns e da las organisaziuns dal mund da lavur (OdML). La confederaziun, represchentada da l'uffizi federal da furmaziun professiunala e da tecnologia (UFFT) controlla la direcziun strategica ed il svilup da l'entira furmaziun professiunala (furmaziun fundamentala professiunala, furmaziun professiunala superiura, furmaziun supplementara orientada a la professiun). Ils champs d'incumbensa èn tranter auter la legislaziun, la garanzia da la qualitad e l'ulteriur svilup dal stistem general sco er la promoziun da las innovaziuns. Ils chantuns structureschan l'execuziun da la legislaziun federala ed èn las instituziuns ch'èn responsablas per la furmaziun professiunala. Questas incumbensas vegnan ademplidas per regla tras ils uffizis chantunals per la furmaziun professiunala. Ils uffizis chantunals per la furmaziun professiunala èn suttamess als departaments chantunals resp. a las direcziuns chantunalas d'educaziun u mo darar al departament chantunal resp. a la direcziun chantunala d'economia publica. Sin plaun interchantunal vegnan ils uffizis per la furmaziun professiunala unids en la conferenza svizra dals uffizis per la furmaziun professiunala (CSFP). La CSFP coordinescha l'execuziun da la lescha federala davart la furmaziun professiunala tranter ils chantuns.
La gestiun da posts d'infurmaziun e da cussegliaziun professiunala è medemamain chaussa dals chantuns. Ils posts chantunals d'infurmaziun e da cussegliaziun professiunala vegnan unids en la conferenza svizra da las manadras e dals manaders da la cussegliaziun professiunala e da studi (CCPS).
Dapi l'onn 2007 exista il center da servetschs svizzer per la furmaziun professiunala/cussegliaziun da professiun, da studi e da carriera (CSCP). Il CSCP è ina instituziun ch'è vegnida fundada da nov da la conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals da l'educaziun publica (CDEP) e che presta servetschs en quels champs d'incumbensa ch'èn vegnids surdads als chantuns tras la lescha federala davart la furmaziun professiunala (LFPr).
Ils chantuns mainan scolas professiunalas spezialisadas e purschidas da scola a temp cumplain. Er purschidras privatas e purschiders privats pon manar instituziuns da furmaziun professiunala. Las organisaziuns dal mund da lavur defineschan ils cuntegns da la furmaziun, intermedieschan qualificaziuns professiunalas e mettan a disposiziun plazzas da scolaziun.
Ulteriuras infurmaziuns
