Scola obligatorica e scola preliminara

ina chadeina dad umans cumprova solidaritad

Fin ussa ha durà la scola obligatorica nov onns ed è sa dividida en il stgalim primar e secundar I. Per gronda part dura il stgalim da scola primara sis onns e quel da scola secundara I trais onns. Mo en paucs chantuns dura il stgalim da scola primara quatter u tschintg onns e l'entrada en il stgalim secundar I ha lieu correspundentamain il 5avel (durada tschintg onns) u il 6avel onn da scola (durada: quatter onns). En in pau dapli che la mesadad da tut ils chantuns èsi obligatoric da frequentar la scola preliminara. Quasi tut ils chantuns obligheschan lur vischnancas da porscher ina instrucziun da scola preliminara. De facto frequenta la gronda maioritad dals uffants ina scola preliminara publica gratuita.

La scola obligatorica vegn a far refurmas impurtantas e vegn a stuair dumagnar grondas sfidas che pertutgan er la scola preliminara.

Scola preliminara obligatorica

En pli che la mesadad da tut ils chantuns èsi gia obligatoric da frequentar la scola preliminara resp. èsi previs d'introducir ina scola preliminara obligatorica. En il rom dal project "armonisaziun da la scola obligatorica" (HarmoS) èsi previs d'introducir ina scola preliminara obligatorica da dus onns e pia d'extender la scola obligatorica sin indesch onns.

Armonisaziun da la scola obligatorica (HarmoS)

La cunvegna interchantunala davart l'armonisaziun da la scola obligatorica (concordat HarmoS) duai reglar tscherts parameters sin plaun naziunal e vegn ad armonisar la scola obligatorica. Il concordat HarmoS è vegnì deliberà l'onn 2007 da la conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals da l'educaziun publica (CDEP). Ils process da ratificaziun en ils chantuns èn en curs. La cunvegna entra en vigur, cur che 10 chantuns èn sa participads. Suenter la participaziun han ils chantuns sis onns temp per adattar lur structuras (il concordat HarmoS entra en vigur probablamain l'onn 2009, ils chantuns ch'èn sa participads ston pia avair fatg las midadas fin il pli tard l'onn da scola 2015/2016).

Il concordat HarmoS duai chaschunar las suandantas midadas per ils chantuns ch'èn sa participads:

scola preliminara obligatorica da dus onns:

L'entrada en la scola preliminara duai avair lieu suenter che l'uffant ha cumplenì quatter onns (di da referenza: 31 da fanadur). Maun en maun cun quai va ina prolungaziun da la scola obligatorica sin indesch onns. L'organisaziun dals emprims onns da scola è chaussa dals chantuns (scola preliminara da dus onns [scolina] u stgalim da basa). La scola preliminara obligatorica sustegna projects chantunals per flexibilisar la scolarisaziun (cf. stgalim da basa) ch'èn gia en curs;
unificaziun da las structuras chantunalas da scola:

La scola primara inclusiv la scola preliminara dura en l'avegnir otg onns ed il stgalim secundar I trais onns. Ils chantuns (cun excepziun dal chantun Tessin) vegnan ad adattar lur structuras chantunalas da scola;
introducziun da standards da furmaziun naziunals liants

sco er examinaziun da quels en il rom dal monitoring naziunal da furmaziun. Standards da furmaziun pon determinar las cumpetenzas che duain vegnir cuntanschidas (standards da prestaziun) u far prescripziuns areguard il cuntegn d'in rom u nominar las cundiziuns da realisaziun. En in emprim pass vegnan sviluppads standards naziunals da prestaziun per ad interim quatter roms (emprima lingua, linguas estras, matematica e scienzas natiralas). Els èn descripziuns independentas dal plan d'instrucziun, mesirablas e controllablas da las cumpetenzas. Els sa basan sin in model da cumpetenzas e defineschan per la scola obligatorica tge cumpetenzas minimalas che mintga scolara e che mintga scolar sto posseder ad in tschert termin (fin dal quart, dal 8avel e dal 11avel onn da scola; tenor la dumbraziun da las structuras da scola la pli nova). Pli tard pon vegnir definids ulteriurs standards per auters roms;
collavuraziun tranter las regiuns linguisticas pertutgant ils plans ed ils meds d'instrucziun:

Ils chantuns da la Svizra franzosa e da la Svizra tudestga lavuran vi da plans d'instrucziun linguistic-regiunals. Il Plan d'études romand (PER) duai esser avant maun l'onn 2009/2010 ed il plan d'instrucziun 21 per ils chantuns da lingua tudestga e plurilings l'onn 2012;
l'instrucziun da duas linguas estras gia a partir dal stgalim primar è vegnida concludida da la conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals da l'educaziun publica (CDEP) l'onn 2004 ed è ussa er vegnida integrada en il concordat HarmoS (cf. qua sutvart);
l'introducziun dad uras da bloc e da structuras dal di èn projects ch'èn gia vegnids iniziads e che cuntinueschan en ils chantuns. Ils chantuns che sa participeschan s'obligheschan d'organisar il temp d'instrucziun al stgalim primar da preferenza en uras da bloc e da metter a disposiziun per tut la scola obligatorica ina purschida da structuras dal di che correspunda als basegns. L'utilisaziun da las structuras dal di duai esser facultativa e las persunas cun la pussanza dals geniturs duain per regla esser obligadas da pajar contribuziuns persuenter.

Per la collavuraziun areguard il concordat HarmoS e per ulteriurs secturs da coordinaziun (tranter auter analisas da la situaziun/evaluaziun da scolaras e da scolars, scolaziun e furmaziun supplementara da las persunas d'instrucziun e.u.v.) han ils chantuns da la Svizra franzosa concludì ina convenziun, la Convention scolaire romande.

Instrucziun da linguas

En in pajais pluriling ha la coordinaziun da l'instrucziun da linguas ina impurtanza speziala. Il mars 2004 ha la conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals da l'educaziun publica (CDEP) deliberà ina strategia naziunala per sviluppar vinavant l'instrucziun da linguas. La strategia prenda en mira ina promoziun tempriva e consequenta da las scolaras e dals scolars en l'emprima lingua naziunala, intermediescha enconuschientschas solidas d'ina segunda lingua naziunala sco er da l'englais e permetta d'emprender ina terza lingua naziunala. Ils cuntegns ils pli impurtants da la strategia èn vegnids integrads en la cunvegna interchantunala davart l'armonisaziun da la scola obligatorica (concordat HarmoS). Uschia duain vegnir instruidas duas linguas estras (ina segunda lingua naziunala ed englais) gia a partir da la scola primara. L'emprima lingua estra vegn instruida il pli tard a partir dal terz onn da scola, la segunda lingua estra il pli tard a partir dal 5avel onn da scola (tenor la dumbraziun da las novas structuras da scola a maun dal concordat HarmoS: emprima lingua estra: 5avel onn da scola; segunda lingua estra: 7avel onn da scola). La dumonda tge lingua che sto vegnir instruida sco emprima, vegn coordinada sin plaun regiunal. Independentamain dal cumenzament ston vegnir acquiridas enconuschientschas cumparegliablas en las duas linguas estras fin a la fin da la scola obligatorica. Las finamiras che ston vegnir cuntanschidas vegnan definidas tras ils standards da furmaziun naziunals. Ils chantuns han cumenzà a realisar il conclus da linguas. L'instrucziun da l'emprima lingua estra duai vegnir introducida fin il pli tard l'onn 2010, l'instrucziun da la segunda lingua estra fin il pli tard l'onn 2012. Il concept da linguas dal chantun Tessin divergescha da questas disposiziuns e prevesa l'instrucziun obligatorica da trais linguas estras (tudestg, franzos, englais) durant la scola obligatorica.

Uras da bloc e structuras dal di

Uras da bloc e structuras dal di permettan als chantuns da cuntentar ils basegns ch'èn resultads pervia da l'activitad da gudogn da tuts dus geniturs e pervia da l'augment dal dumber da famiglias cun in genitur.

Las uras da bloc concernan l'organisaziun da la scola e gidan a simplifitgar la tgira d'uffants famigliala sco er ad organisar pli facilmain purschidas da tgira ordaifer la scola. Las uras da bloc concentreschan il temp d'instrucziun en plirs blocs. Las lecziuns vegnan reunidas a mezs dis. Tut tenor las cundiziuns localas ed ils basegns dal lieu vegnan applitgads differents models dad uras da bloc (tranter auter differenta extensiun temporala). En cas d'uras da bloc cumplessivas èn las scolaras ed ils scolars tschintg avantmezdis almain durant trais uras e mez (u durant quatter lecziuns) sut la tgira da la scola e vegnan, tut tenor la vegliadetgna e l'urari, instruids durant in fin quatter suentermezdis. La maioritad dals chantuns han scolas cun uras da bloc cumplessivas. Quellas valan dentant mo en ina minoritad dals chantuns per tut las scolas en il chantun.

Las structuras dal di cuntegnan purschidas da tgira ordaifer la famiglia per uffants e per giuvenils. En plirs chantuns ed en pliras vischnancas èn en curs projects e vegnan fatgas stentas politicas per crear ina purschida da structuras dal di ch'è confurma al basegn. En cas da las structuras dal di en il sectur da la scola obligatorica vegnan las scolaras ed ils scolars tgirads ordaifer il temp d'instrucziun. Talas structuras dal di permettan a las scolas dal di da porscher ina tgira cumplementara a la scola sco ina maisa da mezdi, far las lezias / ils pensums da chasa sut assistenza, ina purschida da temp liber assistida u ina tgira durant il temp da recepziun. Entant che la gronda maioritad dals chantuns posseda purschidas da maisa da mezdi, èn las scolas dal di en general pauc derasadas. Per regla sa restrenscha la purschida sin intginas paucas scolas per chantun. Mo il chantun Tessin ha ina purschida considerabla da scolas dal di.

Stgalim da basa (“Grundstufe” e “Basisstufe”)

La scola preliminara ed ils emprims onns da scola primara vegnan considerads pli e pli sco in'unitad, en la quala i vegn promovì il svilup ed ils basegns dals uffants, e quai confurm al svilup da lur cumpetenzas e da lur abilitads. En experiments da scola emprovan plirs chantuns in stgalim da scola inizial flexibel, en il qual ils onns da scola preliminara vegnan manads ensemen cun ils emprims onns dal stgalim primar (stgalim da basa). Il stgalim da basa reunescha ils dus onns da scola preliminara cun l'emprim onn da scola primara u cun ils emprims dus onns dal stgalim primar. La midada entaifer quests stgalims è flexibla, tut tenor il stadi da svilup da l'uffant. La scola preliminara po vegnir absolvida en in temp pli curt u pli lung. Las classas han ina structura eterogena concernent la vegliadetgna e duas persunas d'instrucziun.

La cunvegna interchantunala davart l'armonisaziun da la scola obligatorica (concordat HarmoS) na prescriva betg ina furma d'organisaziun per ils emprims onns da scola. Ils chantuns ch'èn sa participads pon eleger sezs il model (scolina u stgalim da basa). Independentamain da la furma d'organisaziun duai dentant esser pussaivel – tut tenor il stadi da svilup da l'uffant – d'absolver pli svelt u pli plaun quests emprims onns da scola.

Eterogenitad

Las classas da scola daventan pli e pli eterogenas. Scolaras e scolars da differenta derivanza sociala, linguistica e culturala u cun divers duns e basegns frequentan la medema scola. La scola populara ha ina impurtanta funcziun d'integraziun. Classas eterogenas èn ina nova sfida per la scola e pretendan ina instrucziun che differenziescha e che individualisescha.

Sectur da la pedagogia speziala

La nova concepziun da la gulivaziun da finanzas e da las incumbensas tranter la confederaziun ed ils chantuns (NGF) deleghescha dapi l'onn 2008 la responsabladad per il sectur da la pedagogia speziala per uffants e per giuvenils (regulaziun, organisaziun e finanziaziun) en la cumpetenza dals chantuns. Quai ha per consequenza ch'i dat midadas en la scola obligatorica e quai pretenda ina coordinaziun tranter ils chantuns (cf. cunvegna interchantunala davart la collavuraziun en il sectur da la pedagogia speziala [concordat da la pedagogia speziala]).

Svilup e garanzia da la qualitad

Durant il temp da scola obligatoric vegnan fatgas differentas stentas sin plaun chantunal per sviluppar e per garantir la qualitad. D'ina vart vegnan engrondidas las cumpetenzas d'agir da las singulas scolas, i vegnan nominadas direcziuns da scola e l'evaluaziun interna resp. ils concepts externs per garantir la qualitad vegnan intensivads, da l'autra vart datti refurmas da la surveglianza da scola, particularmain en ils chantuns germanofons. Posts spezialisads per la surveglianza da scola u posts d'evaluaziun externs vegnan creads.