bildungsszene.educa.ch

En Svizra datti dudesch scolas autas universitaras (SAU) renconuschidas: diesch universitads chantunalas e duas scolas politecnicas federalas (SPF). Tschintg universitads (Basilea, Berna, Lucerna, Son Gagl, Turitg) sco er la scola politecnica federala Turitg (SPFT) sa chattan en la Svizra tudestga. L'universitad da Friburg sa chatta en il chantun biling Friburg (franzos e tudestg). En la Svizra franzosa èn domiciliadas las universitads Genevra, Losanna e Neuchâtel sco er la scola politecnica federala Losanna (SPFL). En il chantun talian Tessin datti l'universitad da la Svizra taliana (Lugano).

Ulteriuras instituziuns cun in caracter da scola auta èn il "institut de hautes études internationales et du développement (IHEID)" a Genevra, il "institut de hautes études en administration publique (IDHEAP)" a Losanna, il "institut universitaire Kurt Bösch (IUKB)" a Sion sco er la fundaziun privata per studis a distanza a Brig. Ils quatter instituts da perscrutaziun l'institut Paul Scherrer (IPS), l'institut federal per la perscrutaziun da guaud, naiv e cuntrada (WSL), l'institut federal da controlla da material e da perscrutaziun (EMPA) e l'institut federal per provediment, serenaziun e protecziun da las auas (EAWAG) tutgan – ensemen cun las duas scolas politecnicas federalas (SPF) – en la cumpetenza da la confederaziun.

La scolaziun en il sectur da las scolas autas universitaras (SAU) è chaussa dal maun public. En Svizra datti bain ina retscha da scolas autas e d'instituziuns privatas che porschan studis e diploms. Ma quests ultims n'èn per gronda part betg renconuschids e na pon strusch vegnir integrads adequatamain en la sistematica da furmaziun da la Svizra. Fin ussa ha la conferenza universitara svizra (CUS) accredità in pitschen dumber d'instituziuns privatas u da studis privats ad instituziuns universitaras privatas.

Incumbensas centralas

Las incumbensas centralas da las scolas autas universitaras (SAU) èn l'instrucziun da scola auta (scolaziun e furmaziun supplementara), la perscrutaziun ed il svilup e la furniziun da servetschs sco er la collavuraziun cun autras scolas autas e cun instituts da perscrutaziun naziunals ed internaziunals.

Direcziun e cundiziuns generalas

Las scolas autas universitaras (SAU) han en il rom da la basa legala per gronda part ina vasta autonomia academica, finanziala ed organisatorica. Sco instituts da dretg public reglan ed administreschan ellas lur fatschentas independentamain e giaudan la libertad d'instrucziun e da perscrutaziun.
La confederaziun maina il sectur da las SPF: Ella maina las duas scolas politecnicas federalas (SPF) ed ils quatter instituts federals da perscrutaziun ed ha la cumpetenza da reglar quels.
Las universitads chantunalas pertutgan la cumpetenza da regulaziun dals chantuns, ils quals èn er las instanzas ch'èn responsablas per ellas.
Per la collavuraziun en il sectur da la politica da las scolas autas universitaras è la conferenza universitara svizra (CUS) l'organ communabel da la confederaziun e dals chantuns. La conferenza ha ina cumpetenza da decider lianta en tscherts secturs definids.
Las recturas ed ils recturs resp. las presidentas u ils presidents da las scolas autas universitaras (SAU) furman la conferenza da las recturas e dals recturs da las universitads svizras (CRUS). La CRUS represchenta la totalitad da las scolas autas universitaras e s'engascha per la coordinaziun e per la cooperaziun en l'instrucziun, en la perscrutaziun ed en ils servetschs.
Entaifer il departament federal da l'intern (DFI) sa chatta il secretariat da stadi per furmaziun e perscrutaziun (SFP) ch'è l'autoritad spezialisada da la confederaziun per dumondas da tempra naziunala ed internaziunala che pertutgan la furmaziun generala e la furmaziun universitara, la perscrutaziun scientifica e la perscrutaziun applitgada sco er l'astronautica. Sin il champ da las scolas autas pertutgan las incumbensas dal SFP tranter auter la coordinaziun da la politica svizra da las scolas autas e da la perscrutaziun, la promoziun da las universitads chantunalas, ils programs da furmaziun europeics, la promoziun da la perscrutaziun e.u.v.
Las scolas autas universitaras (SAU) vegnivan accreditadas fin ussa sin basa facultativa. Ma per vegnir renconuschidas dal stadi e per survegnir agids finanzials da la confederaziun, ston las instituziuns universitaras – tenor la lescha federala davart l'agid a las universitads e davart la collavuraziun en il sectur da las scolas autas (lescha davart l'agid a las universitads, LAU) – furnir prestaziuns d'auta qualitad; prestaziuns ch'èn vegnidas controlladas da l'organ per accreditaziun e garanzia da qualitad da las scolas autas svizras (OAQ). La conferenza universitara svizra (CUS) decida davart l'accreditaziun d'instituziuns e da studis sin proposta dal OAQ. En il futur duai l'accreditaziun vegnir reglada en ina moda unitara en il sectur da las scolas autas.

Basa giuridica

Tenor il nov artitgel da la constituziun federala (CF, art. 63a) davart las scolas autas procuran la confederaziun ed ils chantuns communablamain per la coordinaziun e per la garanzia da la qualitad en ils fatgs da las scolas autas. Il nov artitgel constituziunal fixescha la basa per il nov urden dal sistem da las scolas autas. Quai vegn a midar la basa giuridica existenta da las scolas autas universitaras (SAU) – dentant er da las scolas autas professiunalas (SAPr).

Ils chantuns da staziunament resp. ils chantuns responsabels reglan lur universitads chantunalas en leschas e disposiziuns chantunalas correspundentas.
La basa legala per las scolas politecnicas federalas (SPF) è la lescha federala davart las scolas politecnicas federalas (lescha da las SPF) da l'onn 1991.
La lescha federala davart l'agid a las universitads e davart la collavuraziun en il sectur da las scolas autas (lescha davart l'agid a las universitads, LAU) da l'onn 1999 ha la finamira – ultra da coordinar e da collavurar en il sectur da las scolas autas – da promover, cun agids finanzials che la confederaziun conceda als chantuns universitars, la qualitad da l'instrucziun e da la perscrutaziun. La lescha davart l'agid a las universitads (LAU) duai vegnir remplazzada tras la nova lescha federala davart l'agid a las scolas autas e davart la coordinaziun en il sectur da las scolas autas svizras (LASA) che duai vegnir applitgada per las scolas autas universitaras (SAU), per las scolas autas professiunalas (SAPr) sco per las scolas autas da pedagogia (SAP).
Ils chantuns han reglà la collavuraziun vicendaivla e la collavuraziun cun la confederaziun en il sectur da las universitads en il concordat interchanunal davart la coordinaziun universitara da l'onn 1999 sco er en la cunvegna tranter la confederaziun ed ils chantuns universitars davart la collavuraziun en il sectur da las scolas autas universitaras (cunvegna da collavuraziun) da l'onn 2000. Omaduas cunvegnas vegnan a vegnir remplazzadas en il rom da la nova regulaziun davart las scolas autas.
En la cunvegna interchantunala davart las universitads (CIU) da l'onn 1997 han ils chantuns reglà l'access interchantunal cun equivalent a las universitads e l'indemnisaziun dals chantuns als chantuns universitars.
La conferenza universitara svizra (CUS) ha relaschà differentas directivas (tranter auter davart ils secturs accreditaziun, refurma da Bologna, garanzia da la qualitad).