Stgalim terziar

Il stgalim terziar cumpiglia scolaziuns en il rom da la furmaziun professiunala superiura ed en il rom da las scolas autas:

Furmaziun professiunala superiura:

Scolas autas:

En il sectur terziar pon esser tant ils chantuns sco er la confederaziun activs en reguard legislativ ed els èn las instituziuns ch'èn responsablas per ils instituts da scolaziun. Tenor la constituziun federala (CF) ha la confederaziun la cumpetenza da regulaziun per la furmaziun professiunala superiura; ils chantuns exequeschan la furmaziun professiunala ed èn – ultra d'intginas purschidras privatas e d'intgins purschiders privats – las instanzas ch'èn responsablas per ils instituts da scolaziun da la furmaziun professiunala superiura. En il sectur da las scolas autas èn ils chantuns e la confederaziun per part activs en reguard legislativ, per part èn els las instituziuns ch'èn responsablas per las scolas autas. La confederaziun maina il sectur da las SPF ed è responsabla per las duas scolas politecnicas federalas (SPF). Ella ha la cumpetenza da reglar quellas. En il sectur da las scolas autas professiunalas ha la confederaziun relaschà la lescha davart las scolas autas professiunalas (LSAP). Las instituziuns ch'èn responsablas per las scolas autas professiunalas èn per regla ils chantuns u gruppas da chantuns. Las universitads chantunalas e las scolas autas da pedagogia (SAP) tutgan tar la cumpetenza da regulaziun dals chantuns, ils quals èn er las instanzas ch'èn responsablas per ellas.

Furmaziun professiunala superiura

Sin il stgalim terziar betg universitar serva la furmaziun professiunala superiura per intermediar e per acquirir las qualificaziuns ch'èn necessarias per pratitgar activitads professiunalas pretensiusas e da responsabladad. Ella è ina spezialitad da la Svizra che n'exista strusch en questa furma en auters pajais. Ella cumpiglia la scolaziun dal cader e la spezialisaziun da persunas che han absolvì ina furmaziun fundamentala professiunala da trais u da quatter onns u che han obtegnì ina qualificaziun equivalenta.

Ils circa 370 examens professiunals federals ed examens professiunals federals superiurs ch'èn renconuschids sa drizzan a persunas cun experientschas professiunalas che vulan approfundar lur enconuschientschas u che vulan sa preparar per ina funcziun directiva.

Las scolas professiunalas superiuras (SPS) porschan furmaziuns e studis da diplom supplementar ch'èn renconuschids sin plaun federal per ils secturs da la tecnica; da l'hotellaria, dal turissem, da l'economia da chasa; da l'economia; da l'agricultura e da la selvicultura; da la sanadad; dals fatgs socials e da la furmaziun da persunas creschidas; da l'art e da l'art applitgà.

Scolas autas

Las universitads chantunalas han ina vasta purschida da direcziuns da studi en ils secturs teologia e scienzas da las religiuns; giurisprudenza e criminologia; economia e politologia; medischina, farmaceutica e sanadad; scienzas socialas e lavur sociala; linguistica e litteratura, communicaziun ed infurmaziun; istorgia ed archeologia; scienzas umanas e scienzas d'art; scienzas natiralas e matematica; informatica e telecommunicaziun; scienzas da sport e scienzas da moviment.

Las scolas politecnicas federalas (SPF) porschan tranter auter scolaziuns da matematica e da scienzas natiralas, d'inschigneria e d'architectura sco er d'informatica e da telecommunicaziun.

Las scolas autas professiunalas (SAPr) permettan studis en ils secturs: tecnica e tecnologias d'infurmaziun; architectura, construcziun e planisaziun; chemia e scienzas da la vita; agricultura e selvicultura; economia e servetschs; sanadad, lavur sociala; design; art, musica, teater sco er psicologia applitgada e linguistica applitgada.

Las scolas autas da pedagogia (SAP) èn cumpetentas per la furmaziun da las persunas d'instrucziun. La scolaziun da persunas ch'èn responsablas per la furmaziun professiunala surpiglian las scolas autas u autras instituziuns dal sectur terziar.

Refurma da las scolas autas

Fin l'onn 2012 duain las scolas autas (scolas autas universitaras [SAU], scolas autas professiunalas [SAPr], scolas autas da pedagogia [SAP]) subir ina refurma: Ils chantuns e la confederaziun lavuran communablamain per obtegnair scolas autas d'auta qualitad e coordinadas sin plaun naziunal. La basa è il nov artitgel da la constituziun federala (CF, art. 63a). Tenor quest aritgel procuran la confederaziun ed ils chantuns communablamain per la coordinaziun e per la garanzia da la qualitad en ils fatgs da las scolas autas da la Svizra. Sco basa giuridica unitara vegn creada la nova lescha federala davart l'agid a las scolas autas e davart la coordinaziun en il sectur da las scolas autas svizras (LASA), la quala regla la promoziun finanziala da las scolas autas tras la confederaziun e la coordinaziun en il sectur da las scolas autas svizras. La lescha vegn a simplifitgar las structuras dals organs federals e chantunals da la politica universitara (entrada en vigur previsa: 2012). A medem temp vegnan ils chantuns a crear ina nova basa legala interchantunala per reglar la collavuraziun cun la confederaziun areguard la coordinaziun dal sectur da las scolas autas. Ultra da quai vegnan la confederaziun ed ils chantuns a far ina cunvegna davart la collavuraziun en il sectur da las scolas autas, e quai sin fundament da lur atgna basa legala.

Lescha federala

La lescha federala davart l'agid a las scolas autas e davart la coordinaziun en il sectur da las scolas autas svizras (LASA) ha las suandantas finamiras:

Permeabilitad

Per ina meglra permeabilitad tranter ils differents tips da scola auta han las trais conferenzas da recturas e da recturs – conferenza da las recturas e dals recturs da las universitads svizras (CRUS), conferenza svizra da las scolas autas professiunalas (CSSAPr), conferenza svizra da las recturas e dals recturs da las scolas autas da pedagogia (COHEP) – relaschà l'onn 2007 ina cunvegna davart la permeabilitad che regla sut tge circumstanzas che la midada directa d'in studi da bachelor ad in studi da master d'in auter tip da scola auta è pussaivla.

Per l'admissiun d'absolventas e d'absolvents da la furmaziun professiunala superiura a studis da bachelor ad ina scola auta professiunala (SAPr) ha la conferenza svizra da las scolas autas professiunalas (CSSAPr) relaschà recumandaziuns. Sco tar il process da Bologna che ha lieu en las scolas autas persequitescha la Svizra sin il champ da la furmaziun professiunala il process da Copenhagen ch'è en curs sin il plaun europeic. La Svizra ha actualmain il status d'ina observatura. La permeabilitad en la furmaziun professiunala vegn promovida er cun resguardar eventualmain las cumpetenzas ch'èn vegnidas fatgas ordaifer las scolaziuns usitadas.